Ułatwienia dostępu

  • Nie wszystko da się sprawdzić. Jak weryfikować informację w dobie AI?

Nie wszystko da się sprawdzić. Jak weryfikować informację w dobie AI?

  ∕  4 min czytania
Czy to będzie rozmowa dwóch awatarów AI? Nic podobnego, ale ten ważny wątek rozwijamy w kolejnym odcinku naszego podcastu. Kiedy i gdzie zaczyna się dezinformacja? Czy rozwój AI wywróci świat fake newsów do góry nogami? Jak możemy sprawdzać informacje? Mamy dla was garść podpowiedzi, propozycja działania i nazwy konkretnych narzędzi — wszystko w tym jednym odcinku.

Czy to będzie rozmowa dwóch awatarów AI? Nic podobnego, ale ten ważny wątek rozwijamy w kolejnym odcinku naszego podcastu. Kiedy i gdzie zaczyna się dezinformacja? Czy rozwój AI wywróci świat fake newsów do góry nogami? Jak możemy sprawdzać informacje? Mamy dla was garść podpowiedzi, propozycja działania i nazwy konkretnych narzędzi — wszystko w tym jednym odcinku.

Słuchaj nas na Spotify | Google Podcasts | Apple Podcasts | YouTube

Fake newsy, deepfejki, AI — z czym możemy się mierzyć?

Zagrożenia związane z fake newsami obejmują różnorodne obszary, takie jak sfera zdrowia, prywatność, edukacja i komunikacja społeczna. Wśród związanych z nimi wyzwań, ze względu na rozwijające się technologie, pojawiają się nowe. Pierwsze pytanie w naszym podcaście tylko pozornie jest zadane z przymrużeniem oka. Czy zawsze jesteś pewien/pewna, że rozmawiasz z prawdziwą osobą? Fake news jako post na Facebooku może przejść do lamusa, a możemy wkrótce mierzyć się z zupełnie innymi wyzwaniami.

W naszym poprzednim odcinku padła nazwa narzędzia, które potrafi wygenerować awatar (także z konkretnym głosem na podstawie — dość rozbudowanej — próbki). Do tego należy dołączyć łatwość w tłumaczeniu głosu (nawet z intonacją) na inne języki. Zobaczcie zresztą sami, jakie są jego możliwości. To oczywiście szansa na oszczędzenie czasu, wzrost działań w innych krajach, ale także potencjalne problemy, które mogą z tego wyniknąć.

Kolejnym wątkiem, który może być ważny w zaśmiecaniu infosfery są halucynacje ChataGPT. Nadrzędnym celem i zadaniem tego narzędzia jest udzielanie odpowiedzi. Co natomiast, gdy nie zna odpowiedzi? Może ją „zmyślić”, konfabulować, szyć razem różne fakty. Czasem sztandarowy model OpenAI wymyśla także autorów i ich publikacje. Potem takie tytuły lądują w bibliografiach i tym samym mogą zostać wprowadzone do ogólnointernetowego obiegu.

Jakie są zagrożenia już dziś?

To, na co powinniśmy mieć baczenie, dzieląc się informacjami,  w sieci to oversharing. Czasem udostępniamy zbyt wiele, a dostęp do tych konkretnych treści jest zbyt łatwy. Dane osobowe, szczegóły życia prywatnego czy rodzinnego — to wszystko może potencjalnie zostać wykorzystane przeciwko nam. Na gruncie rodzinnym zwracamy także uwagę na sharenting — czyli nadmierne dzielenie się życiem swoich dzieci. Udostępnianie zdjęć, filmów, opowieści może przełożyć się także na życie innych członków naszej rodziny. Raport „Sharenting po polsku…” wskazuje, że 40% rodziców dokumentuje dorastanie swoich dzieci w mediach społecznościowych.

„Sharenting po polsku, czyli ile dzieci wpadło do sieci? Pierwszy raport w Polsce na temat wizerunku dzieci w Internecie na zlecenie Clue PR”, 2019

Bardziej globalne spojrzenie na fake newsy i dezinformację wskazuje, że mogą mieć one poważne konsekwencje społeczne. Przykładem może być niska akceptacja społeczna szczepień, co może wpływać na zdrowie publiczne. Prostsze, ale fałszywe informacje mogą być bardziej skuteczne w rozprzestrzenianiu się niż skomplikowane, naukowe wyjaśnienia. To wyzwanie, z którym trzeba mierzyć się na poziomie budowania komunikatów. Jak przekazywać skomplikowane zagadnienia medyczne w sposób zrozumiały dla społeczeństwa? Poniżej znajdziecie kilka nazwisk popularyzatorów nauki, którzy sprawnie działają w tych obszarach.

Warto wspomnieć także o wyzwaniu, które powstało przez dostępność do oprogramowania generującego obrazy. Narzędzi nie brakuje, a to, co możemy stworzyć za ich pośrednictwem, wygląda coraz bardziej wiarygodnie. Na szczęście w ślad za rozwojem generatorów (Dall-e, Midjourney, Adobe Firefly) idą także „identyfikatory”. Potrafią one zidentyfikować obrazy wygenerowane przez AI. Spójrzcie na dwa obrazy poniżej. Jeden z nich powstał dzięki sztucznej inteligencji, jeden to zdjęcie. Jak myślicie, który z nich jest „prawdziwy”? Odpowiedź znajdziesz na końcu artykułu.

Co zrobić, gdy zidentyfikujemy fake news?

Jak postępować w przypadku, gdy zidentyfikujemy informację nieprawdziwą lub półprawdę? Przykładów postępowania jest kilka. My dorzucamy do tego zadanie, które możecie wykonać, jeśli chcecie skutecznie wyłapywać fake newsy.

  • W przypadku próby oszustwa (SMS, e-mail) można zgłosić takie zdarzenie do CERT.
  • Jeśli dysponujecie źródłem — wklejcie je w komentarz pod postem.
  • Odwiedźcie stronę Demagoga, tam duży przekrój różnych tematów.
  • Najważniejsze: nie podawać dalej, jeśli nie jesteśmy pewni.
  • Równie ważne: nie działać pod wpływem emocji.

Propozycja działania: w swojej przestrzeni internetowej spróbujcie znaleźć coś, co wzbudza Wasze wątpliwości. Następnie zweryfikujcie tę informację przy pomocy dostępnych źródeł.

Aplikacje, Książki, Postaci

Aplikacje, platformy

Aplikacje na mobile do wyszukiwania obrazem:

Wtyczki do przeglądarek (zamiast google grafika):

Narzędzia do weryfikowania zdjęć i wideo:

Podcast i platforma:

Książki

  • Eliot Higgins — „Bellingcat: ujawniamy prawdę w czasach postprawdy”
  • Peter Pomerantsev —  „To nie jest propaganda”
  • Hans Rosling —  „Factfullnes — Dlaczego świat jest lepszy niż myślimy, czyli jak stereotypy zastąpić realną wiedzą”
  • Max Fisher — „W trybach chaosu —  jak media społecznościowe przeprogramowały nasze umysły i nasz świat”

Popularyzatorzy nauki

Gość odcinka — Marcel Kiełtyka

Członek zarządu, Specjalista ds. komunikacji i PR Stowarzyszenia Demagog. W Demagogu od 2016 roku, gdzie zdobywał doświadczenie jako analityk, koordynator i specjalista ds. komunikacji i PR. Członek Zarządu Stowarzyszenia Demagog oraz mentor Akademii Fact-checkingu. Prowadził warsztaty w szkołach ponadgimnazjalnych oraz na konferencjach poświęconych mediom i cyberbezpieczeństwu. Praktykę w dziedzinie marketingu i komunikacji w sieci zdobywał w agencji marketingowej oraz w dziale contentu i komunikacji lidera branży bukmacherskiej w Polsce. Studiował na Wydziale Filologicznym Uniwersytetu Śląskiego oraz na Wydziale Informatyki i Komunikacji Uniwersytetu Ekonomicznego w Katowicach. Koordynuje działania zespołu, planuje i czuwa nad efektywnym przebiegiem komunikacji. Specjalista w branży digital communication i regularnego dostarczania wartościowych treści.

ODPOWIEDŹ: Zdjęcie A zostało wygenerowane przy pomocy Adobe Firefly.

Zobacz także

SPIS TREŚCI
Filip Jędruch - Dziennikarz radiowy, konferansjer, autor artykułów i prowadzący podcasty w Programie Sektor 3.0 (FRSI i PAFW). W Radiu Gdańsk prowadzi audycje związane z nowymi technologiami i popkulturą. Fan opowiadania historii, autor opowiadań, lokalny animator kultury.
2 komentarzy
Najstarsze
Najnowsze Najwięcej głosów
2 lata temu

Interesujące jest, że rozwój technologii AI może również wspierać weryfikację informacji, na przykład poprzez zaawansowane algorytmy wyszukiwania i analizy treści. Te narzędzia mogą pomóc w identyfikowaniu nieścisłości i potencjalnych manipulacji, co jest kluczowe w walce z dezinformacją

PRZECZYTAJ TAKŻE