PL  |  EN

Open Business Model Canvas, czyli jak opisać pomysł na otwarty biznes?

Co dobrego może wyjść ze współpracy blisko 500 osób z 45 krajów nad jednym pomysłem narzędzia dla rozwoju nowych przedsięwzięć biznesowych? Nieoczekiwanie sporo, a co nawet bardziej zaskakujące, w bardzo prostej i jasnej formie.

Business Model Canvas (oraz towarzysząca mu książka i metoda pracy) to narzędzie, które od wielu lat ułatwia przedsiębiorcom i trenerom na całym świecie obmyślanie nowych i opisywanie działających modeli biznesowych w szybki i czytelny sposób. Efekt pracy z tym szablonem można zaprezentować np. inwestorowi lub jako prototyp, który ułatwi nam wyjaśnienie pomysłu innym osobom np. podczas warsztatów. Canvas, wydane na wolnej licencji, jest jednym bardziej popularnych narzędzi do szybkiego ćwiczenia i tworzenia modeli działania firm, produktów, przedsięwzięć. Od 2010 roku doczekało się wielu remiksów m.in. tego, o którym traktuje ten tekst, czyli Open Business Model Canvas.

Najpierw cel społeczny
W bardzo dużym skrócie „Open Business Model Canvas” również pozwala na wypracowanie klarownego przedstawienia pomysłu na nowy „biznes”. Biznes zapisane w cudzysłowie, ponieważ jak zaraz się dowiesz, mogą być to również przedsięwzięcia społeczne i takie, które wymykają się klasyfikacji na działania dla zysku/lub tzw. non-profit. Swój pomysł, dzięki instrukcji i opisanym graficznie elementom można łatwo rozrysować i przedstawić na jednej większej, kartce papieru. To spójny pomysł, zawierający wszystkie części, jakie składają się na opis modelu biznesowego, ale jeszcze nie plan jego realizacji.

Najważniejszą różnicą pomiędzy otwartym modelem biznesowym a tym, który konstruujemy oryginalnym szablonie, jest założenie, że wszystko w ekonomii sprowadza się do zaufania i to je właśnie model próbuje maksymalizować. Robi to poprzez wprowadzanie do sposobu działania każdego przedsięwzięcia jako kluczową zasadę transparentność:

  • włączania się i zaangażowania poszczególnych osób,
  • komunikacji,
  • podejmowania decyzji,
  • prowadzenia spraw finansowych, w tym wynagradzania.

Dla grup działających w otwartym modelu biznesowym najważniejszymi celami są wspólne uczenie się i przekazywanie wiedzy w otwarty sposób kolejnym osobom (kwestie takie jak wybór licencji na treść czy kod, narzędzi pracy etc. są do tego wtórne). W definicji wartości dodanej model ten kładzie większy nacisk na jej pozafinansowe oblicze. Społeczną odpowiedzialność biznesu jest wpisana w ten model jako podstawa działania, nie element dodatkowy (czyli przekazywanie części zysków firmy na działania typu CSR. Dowartościowuje się zatem: dostępność, innowacyjność, inkluzywność, reputację firmy i jej działań (w odróżnieniu od budowania marki). O różnicach między tymi dwoma typami działalności firm można posłuchać w odcinku brytyjskiego podcastu Reasons to be cheerful o przedsiębiorstwach społecznych.

Twórcy OBMC argumentują, że jego wykorzystanie wspiera nie tylko efektywne wykorzystanie zasobów wyjściowych przedsięwzięcia, ale również jego stabilny rozwój. Dodatkową korzyścią może być rozpoznanie za jego pomocą ryzyka związane z potencjalnymi naruszeniami prawa autorskiego. Materiały objęte licencjami Creative Commons są tak samo chronione, jak w przypadku materiałów nielicencjonowanych otwarcie. Równocześnie, podobnie jak w przypadku wymiany wiedzy dzięki otwartemu dostępowi do wyników badań naukowych (tzw. Open Access) biznes zwiększa swoje szanse na wykorzystanie w przyszłości pomysłów od użytkowników swoich produktów.

Jak działa Open Business Model Canvas?
Opisywane w poprzednich tekstach firmy i projekty często w swoich modelach biznesowych uwzględniały publikowanie na różnych licencjach Creative Commons np. Wydawnictwo Open Stax czy wytwórnia muzyczna Tribe of Noise. Nie jest to konieczne ani by skorzystać z narzędzia, ani stworzyć otwarty model biznesowy, ale może okazać się bardzo przydatne w procesie. Sprawdźmy zatem, jak to działa.

Po pierwsze warto wydrukować sobie szablon w takiej wersji, z jakiej chcemy skorzystać (oryginalnej dla typowego pomysłu na biznes, „otwartej” dla przedsięwzięcia społecznego). Po drugie, zanim zaczniemy uzupełniać szablon samodzielnie lub w grupie poznajmy lepiej instrukcje, które podpowiedzą nam co dokładnie oznaczają różne pola i dlaczego warto w odpowiedni sposób je uzupełniać.

Zaczynamy od dużych pytań. Jaki jest kontekst w którym, ma działać Twoja firma lub przedsięwzięcie? Jakie otwarte środowisko działa już w Twoim otoczeniu? Czy Twoje działanie będzie się opierać w nich lub uczestniczyć (np. w środowisku programistów i programistek open source, w otoczeniu organizacji pozyskujących granty na otwarte działania itp.)? W kolejnych modułach (z listą pytań-podpowiedzi):

  • kluczowi partnerzy,
  • czynności,
  • zasoby,
  • licencje,
  • wartość dodana,
  • dobro wspólne,
  • odbiorcy,
  • Relacje z klientami/odbiorcami,
  • kanały dystrybucji
  • źródła przychodów,

Tworzymy pełen obraz naszego przedsięwzięcia. Można porównać to do graficznego opisu projektu, który warto zrobić, nie tylko tworząc biznesplan, ale nawet pisząc wniosek o grant. Opis modelu biznesowego pomoże nam zobaczyć szerszy kontekst naszego działania, a co najważniejsze oszacować jego potencjał, również poza tym jednym grantem na działanie. Jeśli Twoim celem jest stworzenie firmy, organizacji lub projektu, który będzie realizować cel społeczny, wspierać dobro wspólne, zwłaszcza takie w formie cyfrowej np. publikując otwarte zasoby wiedzy lub kultury, to praca z Open Business Model Canvas może pomóc Ci w opracowaniu bardziej zrównoważonego i klarownego planu.

Więcej o konkretnych modelach działania ( i większości przypadków również modelach generowania zysków) otwartych przedsiębiorstw możecie przeczytać w tym wpisie autora książki Made with CC, Paula Stacey, który uporządkował kilkanaście przykładów z całego świata.

Jak zacząć korzystać z Business Model Canvas i Open Business Model Canvas?
Tu można wypróbować go online w wersji oryginalnej.
Wydrukować i pisać bezpośrednio na kartce wersję dla projektów otwartych po angielsku lub po polsku.
Przykład uzupełnionego (w języku angielskim) otwartego modelu na przykładzie wydawnictwa K-12 z USA.

Autorzy tekstu: Kamil Śliwowski i Klaudia Grabowska

Powiązane artykuły
Udostępnij post